Τι είναι η Γιόγκα;
Όταν με ρωτάνε, τι είναι Γιόγκα η πρώτη μου σκέψη είναι, και τι δεν είναι γιόγκα. Κατά μία έννοια, όλα είναι γιόγκα. Είναι ένα ολόκληρο σύστημα, ένας τρόπος ζωής που φτιάχτηκε χιλιάδες χρόνια πριν για να δώσει απάντηση στην πιο σημαντική ερώτηση που τέθηκε ποτέ: ΠΟΙΟΣ ΕΙΜΑΙ;
Από αυτήν την ερώτηση ξεκίνησε κάθε θρησκεία και κάθε φιλοσοφική αναζήτηση.
Η γιόγκα δεν είναι θρησκεία, αλλά αναγνωρίζει την ύπαρξη του θείου σε κάθε τι. Δεν χρειάζεται να δεχτείς αυτή ή οποιαδήποτε άλλη φιλοσοφική προσέγγιση της ζωής μέσα από τον φακό της γιόγκα, μπορείς να διαλέξεις άλλα κομμάτια που σε αφορούν και να ξεκινήσεις την δική σου εξερεύνηση. Ακόμα και οι σωματικές ασκήσεις δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά ένα μέσο να γνωρίσεις τον εαυτό σου κάθε φορά από την αρχή όταν ανεβαίνεις πάνω στο στρωματάκι σου. Η γιόγκα είναι ένα εργαλείο, ένα εγχειρίδιο ζωής, ένα μονοπάτι, μια διαδικασία. Δεν είναι δόγμα και δεν είναι μέθοδος αυτοβελτίωσης. Ο δάσκαλός μου λέει ότι από τη γιόγκα δεν κερδίζεις κάτι. Αντίθετα χάνεις… όλα τα βάρη που σε κρατούν δυστυχισμένο. Τα βάρη αυτά μπορεί να είναι ενοχλήσεις στο σώμα ή ανησυχία στο μυαλό.
Πώς ξεκινάς να κάνεις γιόγκα;
Ο πιο συνηθισμένος τρόπος να ξεκινήσει κανείς γιόγκα είναι μέσω του σώματος. Ξέρουμε πια και επιστημονικά ότι η κίνηση είναι απαραίτητη και βοηθά την κυκλοφορία του αίματος, την οξυγόνωση των οργάνων, την έκκριση ορμονών της χαράς, όπως η σεροτονίνη, τη μείωση του στρες και της κατάθλιψης και τόσα άλλα οφέλη. Αυτό που διαφοροποιεί τη γιόγκα από τις υπόλοιπες μορφές άσκησης είναι η συγκέντρωση, η διαλογιστική διάθεση που επιδιώκουμε κατά την εκτέλεση των ασκήσεων. Εδώ κινούμαστε με επίγνωση και προσοχή, περιέργεια και έλλειψη επίκρισης. Σώμα, μυαλό και αναπνοή συντονίζονται. Στην πραγματικότητα, ό,τι κάνεις με όλο σου το είναι, από το να ζωγραφίζεις μέχρι να φροντίζεις κάποιον, είναι γιόγκα.
Αφήνω τον φόβο, αναπνέω και κινούμαι
Οι ασκήσεις της γιόγκα λέγονται άσανας.
Οι άσανας προέκυψαν από την παρατήρηση της φύσης και τις εκφράσεις της ενέργειας στον κόσμο μας. Οι αρχαίοι γιόγκις άρχισαν να αναπαριστούν αυτές τις ενεργειακές εκφράσεις με το σώμα τους και έτσι έφτιαξαν την πόζα του δέντρου, της κόμπρας, του πολεμιστή κτλ. As σημαίνει θέση και ana αναπνοή. Κυριολεκτικά κάνω γιόγκα σημαίνει κάθομαι με την αναπνοή μου σε μια σταθερή και άνετη θέση. Και μπορούμε να αναρωτηθούμε… είναι άνετες όλες αυτές οι θέσεις κόμπος και οι θέσεις με το κεφάλι κάτω και τα πόδια πάνω; Κάποιες θέσεις είναι για κάποιους από εμάς εξαιρετικά απολαυστικές και κάποιες άβολες. Από τη μία καλλιεργούμε μεγαλύτερη ευλυγισία και δύναμη στο σώμα, από την άλλη καλλιεργούμε ψυχική αντοχή, προσεγγίζοντας κάθε σχήμα με ανοιχτή καρδιά και ήρεμη αναπνοή. Στις πόζες δεν υπάρχει ιεραρχία. Η πιο προχωρημένη πόζα είναι αυτή που κάνεις χαμογελαστός.
Τι είναι η γιόγκα των σωματικών ασκήσεων;
Η γιόγκα των σωματικών ασκήσεων ονομάζεται χάθα γιόγκα. Ha σημαίνει φεγγάρι και tha ήλιος. Γιόγκα, από τη ρίζα yuk σημαίνει (μεταξύ άλλων) ένωση. Μια ερμηνεία της γιόγκα είναι η ένωση των αντιθέτων, η ισορροπία ανάμεσα στα δύο άκρα. Ο κόσμος όπως τον αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας εμφανίζεται σε αντίθετα. Μέρα και νύχτα, κρύο και ζέστη, ουρανός και γη, ήλιος και φεγγάρι, δεξιά και αριστερά κτλ. (Μου θυμίζει το παιδικό τραγουδάκι που τελειώνει με την εκπληκτική φράση “μεταξύ ουρανού και γης μαθαίνω να ζω”.) Με τις διάφορες θέσεις της γιόγκα φέρνω εσωτερική ισορροπία, ενεργοποιώντας και τις δύο πλευρές του σώματος και του εγκεφάλου.
Ποια είναι τα οφέλη της;
Σωματικά τονώνουμε και δυναμώνουμε, τεντώνουμε και απελευθερώνουμε εντάσεις στους μυς όλου του σώματος, σκελετικά τα κόκκαλα γίνοται πιο δυνατά και ενυδατώνονται οι αρθρώσεις διασπώντας άλατα και ό,τι άλλο μπορεί να προκαλεί ακαμψία στο σώμα, δίνουμε έμφαση στην σπονδυλική στήλη, το κέντρο του νευρικού μας συστήματος, διευκολύνοντας τη σωστή στάση του σώματος και την ελεύθερη βαθιά αναπνοή, βελτιώνουμε την κυκλοφορία του αίματος, ισορροπούμε το ορμονικό σύστημα, βελτιώνεται η διάθεση, η πέψη, ο ύπνος, η μνήμη.
Καλλιεργώντας άνεση, ευλυγισία και δύναμη στο σώμα και αναπνέοντας βαθιά και ήρεμα επηρεάζουμε τη διανοητική μας κατάσταση. Για χρόνια πιστεύαμε ότι ο εγκέφαλος είναι σταθερός, αλλά τα τελευταία χρόνια η νευροεπιστήμη επαληθεύει τη γιόγκα και η πλαστικότητα του εγκεφάλου (η δυνατότητα να αλλάζει) έχει πια αποδειχθεί. Ο τρόπος που στεκόμαστε και κινούμαστε επηρεάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε και νιώθουμε και αντίστροφα. Κάθε σωματική ένταση θεωρείται στην γιόγκα κατακάθι διανοητικής ή συγκινησιακής έντασης που δεν τακτοποιήθηκε και δεν εκφράστηκε. Για παράδειγμα, έντονη ντροπή μπορεί να κάνει τους ώμους μου να πέσουν προς τα μπροστά και να καμπουριάσω σε μια ασυνείδητη προσπάθεια να προστατευτώ, ακριβώς όπως ασυνείδητα κοκκινίζουν τα μάγουλά μας από ντροπή. Αν συνεχίσω να κρατάω αυτήν την θέση, συσσωρεύω ένταση εκεί με αποτέλεσμα να αρχίσω να νιώθω ευάλωτη. Κάποιος μπορεί να κάνει αυτό το απλό τεστ. Να καμπουριάσει λίγο και να μείνει για να δει πώς νιώθει. Στη συνέχεια, μπορεί να ανοίξει τον θώρακα και να χαλαρώσει τους ώμους. Εκεί η αίσθηση θα είναι πολύ διαφορετική. Έτσι η γιόγκα δεν είναι απλά άλλος ένας τρόπος εκγύμνασης. Οι επιδράσεις της εκτείνονται στην ζωή μας έξω από το στρωματάκι, στη σχέση μας με τον εαυτό μας και τους άλλους.
Το σώμα μου είμαι εγώ
Η γιόγκα άλλαξε και συνεχίζει να αλλάζει με τα χρόνια αλλά δεν χάνει την δυναμική της.
Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι να κάνεις πρακτική, όπως και πολλές διαφορετικές προσεγγίσεις και μπορείς να διαλέξεις αυτή που σε τραβάει περισσότερο. Όπως στη μαγειρική που συνδυάζεις διαφορετικά υλικά για το τελικό αποτέλεσμα έτσι και στην γιόγκα επιλέγω για τους μαθητές μου και για την προσωπική μου πρακτική, να παίρνω σαν εργαλεία από τα διάφορα συστήματα της γιόγκα και όλο το φάσμα των ασκήσεων αυτά που χρειάζομαι περισσότερο ανάλογα με τις συνθήκες μου. Και αυτή είναι η ομορφιά της πρακτικής. Ξεκινά από εσένα, ανταποκρίνεται στην ζωή σου και προσαρμόζεται στις ανάγκες σου. Έτσι είναι ιδανική για όλους. Είναι μια τέχνη επιβίωσης, ένα από πολλά μονοπάτια για μια πιο συνειδητή και χαρούμενη ζωή!